هه‌ر زوانێو، هه‌سارێوی پڕشنگدارا/کوورش ئه‌مینی
هه‌ر زوانێو، هه‌سارێوی پڕشنگدارا
کوورش ئه‌مینی نودشه
«چه‌م وسته‌یوی خێرا سه‌روو ویه‌رینوو ڕۆ جه‌هانی زوانی ئه‌دایی»
هه‌میه‌توو زوانی ئه‌دایی
(دلێ که‌مانه‌ینه و وه‌ڵێ گرد چێویه‌نه، منیچ به نۆبه‌و وێم رۆ 2 مانگۆ سیاوکامی، رۆ جه‌هانی زوانی ئه‌دایی ته‌بریک ماچوونه. ئاواته‌وازه‌نا ساڵێوته‌ر ئی وه‌خته که‌س نه‌بۆ سه‌رزه‌مینه‌نه که زوانی ئه‌داییش چنه‌ش سزا کریۆ).جه زه‌مانێوه‌نه که ژیوئه‌ژناسێ به ویاره‌ی وه‌ختێوی فره و خه‌رجێوی فره‌ته‌ر ساڵه‌های ساڵ ئینای هه‌وڵ و ته‌قالانه تا پرزوو فڵانه حه‌یوان یام گیواوی جه فه‌وتیای ڕزگار که‌را، ئایا ئێژا نیا که ئا حه‌ساسیه‌ته په‌ی زوانه‌کاچ بۆ که هه‌رکامشا میراسێوی به تین و هێزا په‌ی کۆمه‌ڵگاو به‌شه‌ری که وێش به درێژایی هه‌زاران ساڵا وه‌ش بیه‌ن. به جۆرێو که متاومێ واچمێ زوان فه‌رهه‌نگ سازا. زوانی ئه‌دایی یه‌که‌م زوانێوا که هه‌ر ئێنسانێو فێرش بۆ. هایدگێر فیلسووفی ئاڵمانی قسێوه‌ش هه‌نه که ماچۆ: «زوانی ئه‌دایی قه‌لب و ڕۆحوو ئێنسانیا. که‌سانێو که چنی ئی زوانیه گژیا؛ واقێعه‌نه چنی قووڵته‌رین لایه‌نوو هۆڤیه‌توو ئا ئێنسانیه گژیا و په‌وکه‌تی سه‌رمه‌گنا». زوان میراسوو مه‌عنه‌وی به‌شه‌ریا. ئێنسانه‌کێ به زوان و ڕاو زوانیه‌نه میاوانه هه‌نترینی و گه‌شه که‌را. کاریگه‌ری و شۆنه‌ماو زوانی دلێ کۆمه‌ڵگاینه تا ئاستێوا که بێ زوانی ڕه‌وتوو ئیسه‌و کۆمه‌ڵگای نه‌کریا و چه‌رخه‌و ژیوایش مدرنۆ. وه‌ختارێو جه هۆرگێرته‌ی، پارێزنای، گه‌شه و ژووژنای فه‌رهه‌نگ و ئه‌ده‌بیاتوو نه‌ته‌وێوی قسێ که‌رمێ ئانه به که‌ره‌سه‌و زوانیا، ئی زه‌نجیره لکیۆ پێوه‌ره و ویه‌رده، ئیسه و دماڕۆ ئا وه‌ڵاتیه میاونۆنه خه‌رمانوو سه‌عاده‌ت و وه‌شی. هه‌میه‌توو ئی حه‌ڵقێ تا یاگێوه‌ن که ئه‌گه‌ر که‌سێو حه‌قوو قسه که‌رده‌ی و فێرکاری به زوانوو ئه‌دایش چنه‌ش گیریۆ؛ پێوه‌نیش چنی کۆمه‌ڵگاو ده‌ورووبه‌ریش گنۆنه له‌رزه و ڕه‌وتی ته‌بێعیشه‌نه به‌ر مه‌ی. به‌ینه‌نه لوای و فه‌وتیای هه‌ر زوانێوی یه‌که‌م پله‌و ئه‌وه‌تاوناو ئا نه‌ته‌وه و ئا خه‌ڵکیه‌نه. هلر چن سیستێموو فێرکاری فره‌و کێشوه‌ره‌کانه فره‌و وه‌ختا زوانێو بیه‌ن به زوانی فورمی و قانوونی، به‌ڵام بڕێوشانه پاڵوو زوانی ڕه‌سمیه‌نه که‌ره‌سه و ده‌رفه‌تێو دریان به زوانه بوومیه‌کاچ تا ژووژیاوه و گه‌شه که‌را. به داخه‌وه بڕێویچشانه گردوو بوودجه‌و ئا وه‌ڵاتیه په‌ی گه‌شه‌و زوانی قانوونی خه‌رج کریۆ.
فهرههنگی - ئهدهبی