زه‌ریفێ

ئی داستانێ وه‌ڵته‌ر، به‌ش به‌ش نریه‌ینه‌ره‌ و ئیسه‌ گرد چارێوه‌نه‌ منریۆره‌ 

‌(1)

ئه‌وسا پیایو بیه‌ن به‌ نامێ لالۆ ئه‌ولکه‌ریمی . لالۆ ئه‌وکه‌ریم بڕێو بزێ و مه‌ی و کاوڕێش بێنێ  و کناچێوه‌ش بێ‌ به‌ نامێ " زه‌ریفێ " . جا زه‌ریفێ هه‌ر وێش بێ‌ زه‌ریفێ و رێکوو نامه‌کێش زه‌ریفه‌ بێ‌!. لالۆ ئه‌وکه‌ریم هه‌ر ئا کناچێشه‌ بێ و ئێتر زاوڵه‌ش نه‌بێ. وێش گرذ روێو ساحبێو زوو هۆرزێ و لڤێ چنی گه‌له‌ی و زه‌ریفێ و ئه‌ذایچش په‌شۆکیێنێ هه‌رماناو دلێ یانه‌یه‌نه‌ و کار و باروو شۆت نیه‌ی و هه‌ڵیز ژه‌ی و دۆوشکه‌ که‌ڕذی و که‌شکه‌وه‌ نیه‌ی ، تا وێره‌گا که‌ ئه‌ولکه‌ریم ئه‌یوه‌. ژیوایشا ئه‌پێسه‌ لڤێ سه‌ر و ئاذێچێ رازیێ بێنێ. وه‌ختێو زه‌ریفێ 16 ساڵێ بێ ، ساحبێو وه‌ختێو تاته‌ش لوا و ئێذێچێ هۆرسێ ، ئه‌ذاش ماچۆ رۆڵه‌ هیزی تا ئیسه‌ ورکه‌ ورکێو له‌مه‌م مێشۆ به‌ڵام ئانا خه‌ریکا ئیسه‌ فره‌ ته‌ر بۆ، به‌ش به‌ی کوچێو ده‌س باری له‌مه‌مه‌ره‌ . زه‌ریفێچ لوا ده‌سش ئارذ له‌مۆ ئه‌ذایشه‌ره‌ ، به‌ڵام له‌م ئێشه‌ خاس نه‌بی و وێره‌گا وه‌ختێو ئه‌وکه‌ریم ئاماوه‌ مذیۆ وه‌روو به‌ره‌و یانه‌که‌یشا قاڵا و مه‌خلۆق جه‌م بیه‌ن. یه‌واش یه‌واش که‌ نزیک بیه‌وه‌ باڕه‌ باڕوو بزڵا تێکه‌ڵ بی چنی ده‌نگوو شیوه‌نی . بزڵێ و کاوڕێ ساره‌مه‌ی بیێبێنێ و که‌س نه‌بێ نازۆ ئه‌ذاکاشا چه‌کنا تا دۆشیا. به‌ڵێ ژه‌نه‌کێش مه‌رذێ بێ .

ادامه نوشته

ساڵێ تازێتا پیرۆزه‌ بۆ

 ساڵێ تازێتا پیرۆزه‌ بۆ

آگاهی فلسفی ما و حكايت زبان هورامي

 آگاهی فلسفی ما و حكايت زبان هورامي

کورش امینی نودشه

(( این جستار در هفته نامه سوران، 11 اسفند ماه به شماره 259 منتشر شده است ))

فهم و احاطه درست به موقعیت و تمییز مناسب زمان و مکان شاید تعریفی ساده از آگاهی باشد. وقوف به اطراف و تسلط به جزئیات اشیاء و مفاهیم یا پی بردن به کنه حوادث روی دیگر تعریف آگاهی است. صد البته مفاهیمی به سان معرفت و شناخت که گوشه هایی از آگاهی و بخشی مکشوف و عیان از آنند، جهت کمک به درک و دریافت آگاهی بخشي از پروسه اند. رسیدن به آگاهی و پذیرش آن، آنسان که هست؛ پروسه ای طولانی و نیازمند فراهم آمدن اسباب کار و ملزومات راه است. درصورت رسیدن به آن، مسلح شدن، استفاده هر روزه و ارتقای آن؛ سبب تامین آسایش روح و مامن جان می گردد و در صورت دوری از آن، سلب امنیت و مایه عذاب جان است. عدم آگاهی و درک اصولی از پیرامون و اطراف خویش، به صورت ریشه دار و مزمن در عمق طبقات جامعه نفوذ کرده است. همین رسوخ و نهادینه شدن ناآگاهی باعث بیگانگی نسل امروزین شده و حتی در برخی از موارد نبود قضاوتی معیار و استاندارد هر لحظه و بیش از پیش جامعه را به گرداب نابودی و مرگ تدریجی فرو برده و از این طریق تأثیر مخرب خویش را بر تک تک اعضای اجتماع کارگر می‌کند.

ساختار و نحوه عمل ناآگاهی که برخی از جامعه شناسان آن‌را به عنوان حماقت توده‌ها تقسیم بندی می‌کنند؛ گاه به صورت نشر و نمود عرضی عمل کرده و گاه از بالا به پایین. در هر دو صورت نتیجه آن یکی و آن تبدیل ساحت قدس جامعه به جولانگاه جهل و جهالت می‌باشد.

در سیستم از بالا به پایین حکام امر، مدیران ارشد، نهادهای حکومتی، سازمان‌های وابسته و حتی برخی اوقات سازمان‌های مردم نهاد وابسته به آن نحله فکری، مطبوعات و صدا و سیما و در کل بدنه مدیریت و رهبری، سکان بدست هدایت کشتی جامعه بوده و می‌باشند. در این سیستم وابسته و بسته، به صورت برنامه ریزی شده و طبق چهارچوبی مدون و از پیش تعیین شده، (برخی اوقات وجود برنامه ای مدون و از پیش پرداخت شده، لازم نمی نماید) نرم و آرام و با تمامی امکانات موجود و در دسترس پروسه موجود را هدایت می‌کنند. در این راه با عرضه آگاهی‌های سطحی و زودگذر، بی خطر و در خیلی از موارد نهادینه نشده و دارای ساختاری به ظاهر مدنی و دموکراتیک سعی در به انجام رسانی پروسه مذکور می‌نماید. ندادن آگاهی و آگاهی های دروغین نیز، شاید بخشی تفکیک ناپذیر از پروسه مذکور باشد. در ساختار عرضی جامعه، افراد حاضر در اجتماع هم به نوعی آب در آسیاب معیوب پروسه اول کرده و خود به نوعی به ماشین حمل جریان معیوب و از پیش طراحی شده دسته حاکم می‌گردند. در صورت نهادینه شدن این بخش، اثرات آن مهلک و سمی و ماندگارتر بوده و این خود مردم هستند که خواستار برقراری و تداوم عملکرد منفی مذکور می‌باشند.

در نهایت هنگامی‌که کلیت بدنه جامعه دچار رخوت و بیماری مهلک گفته شده، گشت؛ آگاهی بخشی اثر مطلوبی نداشته و حتی برخی اوقات عکس مطلوب عمل می‌کند. این مورد حالتی است که قریب به اتفاق جامعه دچار چنان بحران بی هویتی و ناآگاهی شده که هر نوسان، جنبش و حرکت آگاهی ده را برخلاف روال عادی و عادت امور دانسته و با محافظه کاری ویرانگری سد راه آن می‌شود. این حالت همان مصیبت مخربی است که دامنگیر جامعه امروز کردستان و ایران شده است.

در حقیقت این باورهای ما(ناشي از آگاهي هاي كسب شده) هستند که به ما زندگی می بخشند و این زندگی است، در حول آنها می چرخد. باور به طبیعت اطراف، به مکان جغرافیایی خاصی به نام وطن، باور به اجتماع، باور به خود، باور به زبان خود و در نهایت هویت و کیان خویش.  در دیدگاه من، غیرقابل باورترین باورها با اطمینان صحبت کردن در مورد زبان است. آن هم زبان دیگری و بجای آن، بجای گویشوران آن و بجای هستی نفسشان، تصمیم گرفتن. آن اطمینانی هم که به ما اجازه داده در مورد زبان هورامی (زبان مادری خودم) اینگونه با صراحت و اطمینان و صد البته نه با شک و تردید! اظهار نظر کنم؛ این است که هستی من، وجود من، خود من و درکل هویت من در پیوندی ناگسستنی با این زبان بوده، رشد کرده و به نوعی بخشی (شاید هم به تمامی) از واقعیت وجودی خود من است. هویت فرهنگی فردی کورش نام. هویت فلسفی هورامی زبانان. هویت فرهنگی هورام ها. دنیای اطراف ما، اندیشه ما و کل کائنات، چیزی است که از دریچه زبان برای ما درک و تفسیر می گردد و گرنه بقول پوپر هیچ معیاری وجود ندارد که به موجب آن بگوییم حقیقت را بدست آورده ایم.

از طرفی هم بینش پایه و اساسی ما نسبت به وقایع و دنیای پیرامون خویش یعنی همان تغییر و انعکاس ذهنیات درونی فرد با مصداق و واقعیات بیرونی ،روي ديگر آن چیزی است که به نام آگاهی در جامعه رواج دارد. در اين فاكت در واقع آگاهي چيزي جز آگاهي به خود و آگاهي در خود در سمت و سوي جريان زندگي و محيط اطراف نمي باشد. آگاهی مکانی حس مکانی را بوجود آورده و حس مکانی هویت مکانی و در نهایت هویت کارکردی در اجتماع را سبب می گردد.

 اين شناخت به ما اين امكان را مي دهد كه از مرحله ذهنيت و دنياي تجريد محض به عالم واقعيت در آمده و پيرامون خويش را به دست آورده و به نوعي كنترل كنيم. در اين صورت آگاهي زاينده، سازنده و فاعل محور بوده و دچار خمودگي و استيصال نمي گردد. از حالت سوژه در آمده و به ابژه تبديل مي گردد.  در این رابطه که می‌توان به عنوان معادله‌ای دوسویه از آن یاد کرد؛ هر چه آگاهی فرد و بینش آن از درک محسوسات، واقعیات بیرونی و ملموسات اطراف خویش فراتر رفته و به دنیای ذهنیات، ماورا (مد نظر این مقال بیشتر افقی مادی است تا معنوی) و تجربه‌های غیر ملموس وارد شود؛ آگاهی و درایت بیشتر شده و همزمان هم ریشه‌ای‌تر می‌گردد. در صورت بروز چنین حالتی معرفت و شناخت فرد نسبت به پیرامون خویش افزون گشته و همین شناخت مکتسبه پایه و اساس درک و دریافت‌های بعدی می‌گردد. وجود چنین حالتی در اجتماع نشان از بلوغ سیاسی و فلسفی جامعه بوده و چنین اجتماعی صاحب اندیشه و معرفه بوده و نسبت به هر تکانش در پیرامون و حتی خارج از حوزه زیست خود حس اعتراض داشته و به نوعی احساس وظیفه و مسئولیت می کند. بهره کشی از چنین جمعی سخت و دشوار و گاه غیرممکن می باشد.

در خصوص زبان هورامي تَرسم حكايت ما هم آن افسانه معروف گيلگمشGilgamesh شود؛ كه در جستجوي يافتن علاجي براي مرگ زبان هورامي برآمديم و اكنون كه آن را يافته ايم، (حداقل بايد اينطور باشد) داريم به نوعي از دستش مي دهيم. زيرا كه روح انكيدو Enkidu از اسرار تاريك اين قلمرو برايمان سخن مي گويد. باز سوال اساسي اين است كه: آيا بايد مثل گيلگمش بپذيريم، به آن گردن نهيم و تسليم شويم يا نه و فكري ديگر و اقدامي ديگر. بر اساس بحثي كه در ارتباط با آگاهي و معرفت نهادينه شده در سطور قبلي پيش آمد و ما هم خود را به آن متعهد مي دانيم؛ به يقين چنين نخواهد شد و ماندن و زندگي ما در گرو همين راه و مبارزه براي نجات و ارتقاي چنين معرفتي در پناه مکتبی به نام هورامان و فلسفه ای در معنی هویت فرهنگی و کیان هورامان خواهد بود. حكايت رودخانه سيروان و جريان پر تب و تاب گرداب و برخورد با صخره هاي اطراف است. زماني كه انسان در روند رو به رشد، تعالي و گسترش انديشه هايش در شناخت از پيرامون و محيط اطراف بر مي آيد؛ سرانجام به آن خود آگاهي كه به خودباوري منجر مي شود، مي رسد و با معرفت حاصله دست به عمل مي زند. (همان تبديل سوژه به ابژه سطور پيشين). در اين مجرا مي كوشد؛ حقيقتي را كه به آن دست يافته است در عمل به كار گيرد و دنياي پيرامون را آنچنان كه تفسير مي كند؛ بسازد و اين يعني آگاهي براي عمل.                                                        

کورش امینی نودشه    

وێبلاگوو به‌رنامه‌و کۆمسای

 

www.komsa.blogfa.com

یه‌رێ پارچه‌ شێعرێ جه‌ کاکه‌ فه‌تحوڵڵا ڕه‌زایی(داریانی)

 

* په‌ی زارۆڵا:

                               مریچڵێ

زمســـــــانـــێ وه‌روه وارۆ *** كه‌ش و كــۆی خاس ونارۆ

مریچڵه‌كێ ســــه‌رپاسـارا *** منیشــــاوه لـــه‌قــــوو دارا

جـه وه‌روو كـــزه‌و بـــــه‌رزا ***  ئـاورا و ته‌ژنـــایێ لـــــه‌رزا

جار جـــار مدیا پــه‌ی بـه‌را *** جریكه جـــــــریكێوه كــه‌را

به‌ڵكـوو یۆ ڕه‌حمێــو كــه‌رۆ ***دالێو چێــــوشا پــه‌ی به‌رۆ

هــــۆرزه مشتێــــــوه دانه ***  بــه‌ره‌ كـــــه‌ره ئا بانــــــه

با گــــــــردێ پێــــوه بوه‌را ***دوعاو خه‌یریت په‌ی كــه‌را

 

 

 

 * په‌ی جوانا:

                                   جگه‌ره

ئازیز خونچه‌كـــــه‌و گـــوڵیـم ***گـــۆش ده به ســۆزوو دڵیـم

قازانجش هــه‌ن په‌ی ژیوایت***په‌ی ئارۆیت و په‌ی سه‌وایت

جگـــــه‌ره جـــــه‌رگی بــــڕۆ *** سه‌رپۆشـــــوو شه‌رمی دڕۆ

دووكــــــه‌ڵش ده‌ردێ چـــڕۆ *** ئایێروو شــــــه‌ڕیش گــــــڕۆ

پێســـــه‌و قـــــاڵاوی قـــــڕۆ *** قــــــــــه‌ڵاو قیمـــــه‌تی وڕۆ

 

مــــــاڵ و سامــــــــانی به‌رۆ *** ویـــــــری په‌رێشـــــان كه‌رۆ

 

ئـــــــه‌وه‌ڵش بـــــــه‌زم و فیزا ***ســــــه‌ره‌نجام قیــــــز و بیزا

 

جگــــــه‌ره ڕوومــــــــه‌ت ئاڵا*** ماری وه‌ش خـــــه‌ت و خــاڵا

ژه‌حـــراوی و تاڵ و هــــه‌سا*** لــــــــــــــه‌رزه وزۆوه‌ ده‌ســا

كه‌م كــــــه‌رۆ سۆماو چـه‌ما *** لا به‌رۆ شــــــــادی و سه‌ما

بۆگــــــه‌ن وزۆنه ده‌مــــــی  *** چه‌قنــــــــۆره تۆموو خه‌می

ڕێخه‌و ددانـــــا شـه‌ق كه‌رۆ  ***ڕه‌گ و پۆسی ڕه‌ق كــــه‌رۆ

سوور و سنجی ڕۆخسـاری  ***بۆ زه‌ردی گــــــــــه‌ڵاو داری

هه‌ڵـــــــــــــه‌ونۆره ده‌روونی ***پێســـه‌و هه‌ڵمه‌و سه‌بوونی

دڵی بێ قه‌رار كــــــــــه‌رۆ    ***دڵــــــــــــداری بێزار كـــه‌رۆ

سۆ مــــــدۆ عازاو جه‌سه‌ی  *** به‌ته‌ر جه مــــاران گه‌سه‌ی

پێســه‌و واو گـــــــــه‌ڵاڕێزی  *** مــــــــــڕفانۆ هــــاز و هێزی

پژمــــه‌ و قۆزه و سه‌رێشه   *** ساز كـــــه‌را گه‌ره و كێشـه

تۆشه‌ش تریاك و شیشــه‌ن ***شیره‌ و گه‌رد و حه‌شیشه‌ن

به‌ڵام جـــــــــــــگـــه‌ره‌وه‌رێ *** مه‌سێنێ و ســـــه‌وذاگه‌رێ

گــــۆش مـــــــه‌دا پی زه‌ره‌را *** مامــــــه‌ڵه‌و وێشــــا كـــه‌را

بڕێو به چــــــــــاولیگــــــه‌ری ***بڕێوته‌ریچ ســــــه‌رســـه‌ری

بڕێو پـــــــــه‌ی ڕۆ ویـــــــاری ***بڕێو جــــــــــه نه‌زانكــــــاری

بڕێو په‌ی فیـــــز و هـــــه‌وای ***بڕێو مــــــاچا پـــــه‌ی ده‌وای

بڕێو پــــــه‌ی وه‌شــــی یاری ***بڕێوته‌ر جــــــه بێ عــــــاری

هه‌ریۆ په‌ی مـــه‌رامــوو وێش ***جگه‌ره بیــــــــــه‌ن خـــذێش

هــــه‌ر چێـــــــــوم زانا واتـــم ***هـــه‌ر ئانه‌ن ده‌ســـــــه‌ڵاتم

جـــــوانه‌كـــه‌و كـــــورده‌واری ***نه‌بــــی به یاروو مـــــــــاری

كڵاوه‌و وێت كــه‌ره قـــــــــازی*** ویـــــژدانیت كــــــــه‌ره ڕازی

نه‌گنی شـــــــۆنه‌و ئانیشـــــا*** دایمه جـــــــــگه‌ره كێشــــــا

تا سه‌ره‌نجـــــامـــوو كـــــاری***نه‌واچی وه‌شـــڵـــــه‌ی پاری

 

 

 

 

                             واته‌و وه‌ڵینا(3)

 

وه‌ڵینا واته‌ن ئیســــــــه‌یچ هـــــه‌ر پاسه‌ن

                 دنیا که‌مش لـــــوان فره‌ش مه‌نه‌ن ڕاسه‌ن

هه‌ر چن ناڕه‌وان، یه‌ک بان دوێ هــــه‌وای 
                 هیزی واته‌نشا بــــــــــاوه‌ن په‌ی ســه‌وای

جاڕچی جاڕ مدۆ ماچۆ شـــــــار ســـۆته‌ن 
                  ئاد ئه‌جــــــــۆ گۆشــــوو گاوێنـــــــه‌ وته‌ن

په‌ی كـــــه‌ڕ و كاسی دایــــــــم ڕۆڕۆمـــا  
                   پاســــــــار بژنه‌وه دیــــــــوار چن تۆمــــا

ئه‌سپت به‌ پێخــــــــــام ئاوی مـــــه‌دریـۆ 
                    ته‌مــــــــه‌دار نه‌وی ئی كــــــــاره كــــریۆ

تا ویــــــژدان چنـــــــــی ئاوه‌زی یــــــــارا  
                    ئه‌سپی پێشكــــه‌شی ددانێش مه‌ژمـارا

چه‌رخــــــــــــوو زه‌مانه‌ی چن نالـــــــه‌بارا  
                    ساڵ به‌ ساڵ مـــــــه‌یوه وه‌شڵه‌ی به‌ پارا

بـدیه‌ وه‌ڵاتی چننــــــــــه‌ بێ نـــــــــــازا  
                     یاگێ شــابازا کـــــــــۆر کــــــــــۆرێ وازا

ئاوی چــه‌مه‌نه پیســـــــــــــــه‌ بۆ و لێڵه  
                     بێ ســــــــــووده‌ن وێڵه ئێتــــر مــه‌گێڵه

دوعام ئانێنه‌ چــــــــن گردوو کــه‌ســــی  
                     ئی ده‌س ئه‌وه‌جـه‌ش نه‌گنۆ پــه‌و ده‌سی

چن شیــــــــــــرینه‌نه ئی قســه ڕاسێ  
                    هامسا جه هامســـای گێرۆ ســه‌راسێ

هه‌میشه و دایم هـــــــه‌ر جــه ویرت بۆ  
                   تۆ چنی عامــــــــی، نه‌ك عام چنــی تۆ

ئینه‌شـــــــا واتــه‌ن زانـــــــــــای وه‌ڵاتا  
                    جه‌ وردی خــــه‌تا، جه‌ گه‌وره‌ی عـــه‌تا

وه‌رگی هار خاسه‌ن تا شوانه‌ی نـــاپاک  
                    گه‌له‌ی گـــوم که‌رۆ بێ قـــــۆڵاخ و لاک

پـــــــــــــرده‌و زاڵمـــی ڕاســـــا زوو وڕۆ  
                     هه‌رپاسه چـــــراویش تا سه‌ر مه‌گــــڕۆ

ئه‌گه‌ر وینا نی عـــــــه‌یبێ وێت وینــــه  
                     لۆمه‌ مه‌كــــــــــــه‌ره خه‌ڵكی به كینـــه

خه‌ڵکی مــــــــــه‌دۆنه‌ به‌ فیز و هـه‌وا  
                      ده‌ردێوه‌ گێــــــــــــــری نه‌کــــــریۆ ده‌وا

به هه‌ڵمه‌و گـــــــڕه‌و ئایێروو كینـــــه‌ی  
                      نه‌سۆچنی دڵی جه سیپـــه‌و سینـه‌ی

وه‌سێن وازباره‌ جه ناڵــــــه‌ كـــــه‌رده‌ی  
                       وه‌ڵینا واته‌ن كــــــه‌رده‌ی تا مـــــه‌رده‌ی

عه‌مرت نه‌مانۆ، شێر وه‌رۆت خــــــاسا  
                       نه‌ك په‌نا به‌ری ئه‌و لیـــــــانه ڕواســـــا

خیره‌ت برمانه و قــــــۆڵێ هۆرمــــــاڵه  
                       تۆمـــــوو فه‌رهه‌نگوو ملله‌تیت كــــــاڵه

هه‌ر که‌س گۆش گێرۆ په‌ی واته‌و خاسا
                        سه‌د قازانج که‌رۆ بێ گـــــــومان ڕاسا

* فه‌تحوڵڵا ڕه‌زایی(داریانی)

 

هه‌ر زوانێو، هه‌سارێوی پڕشنگدارا/کوورش ئه‌مینی

هه‌ر زوانێو، هه‌سارێوی پڕشنگدارا

کوورش ئه‌مینی­ نودشه

«چه‌م وسته‌یوی خێرا سه‌روو ویه‌رینوو ڕۆ جه‌هانی زوانی ئه‌دایی»

هه‌میه‌توو زوانی ئه‌دایی

(دلێ که‌مانه‌ینه و وه‌ڵێ گرد چێویه‌نه، منیچ به‌ نۆبه‌و وێم رۆ 2 مانگۆ سیاوکامی، رۆ جه‌هانی زوانی ئه‌دایی ته‌بریک ماچوونه. ئاواته‌وازه‌نا ساڵێوته‌ر ئی وه‌خته‌ که‌س نه‌بۆ سه‌رزه‌مینه‌نه‌ که‌ زوانی ئه‌داییش چنه‌ش سزا کریۆ).جه زه‌مانێوه‌نه که ژیوئه‌ژناسێ به ویاره‌ی وه‌ختێوی فره و خه‌رجێوی فره‌ته‌ر ساڵه‌های ساڵ ئینای هه‌وڵ و ته‌قالانه تا پرزوو فڵانه حه‌یوان یام گیواوی جه فه‌وتیای ڕزگار که‌را، ئایا ئێژا نیا که ئا حه‌ساسیه‌ته په‌ی زوانه‌کاچ بۆ که هه‌رکامشا میراسێوی به تین و هێزا په‌ی کۆمه‌ڵگاو به‌شه‌ری که وێش به درێژایی هه‌زاران ساڵا وه‌ش بیه‌ن. به جۆرێو که متاومێ واچمێ زوان فه‌رهه‌نگ سازا. زوانی ئه‌دایی یه‌که‌م زوانێوا که هه‌ر ئێنسانێو فێرش بۆ. هایدگێر فیلسووفی ئاڵمانی قسێوه‌ش هه‌نه که ماچۆ: «زوانی ئه‌دایی قه‌لب و ڕۆحوو ئێنسانیا. که‌سانێو که چنی ئی زوانیه گژیا؛ واقێعه‌نه چنی قووڵته‌رین لایه‌نوو هۆڤیه‌توو ئا ئێنسانیه گژیا و په‌وکه‌تی سه‌رمه‌گنا». زوان میراسوو مه‌عنه‌وی به‌شه‌ریا. ئێنسانه‌کێ به زوان و ڕاو زوانیه‌نه میاوانه هه‌نترینی و گه‌شه که‌را. کاریگه‌ری و شۆنه‌ماو زوانی دلێ کۆمه‌ڵگاینه تا ئاستێوا که بێ زوانی ڕه‌وتوو ئیسه‌و کۆمه‌ڵگای نه‌کریا و چه‌رخه‌و ژیوایش مدرنۆ. وه‌ختارێو جه هۆرگێرته‌ی، پارێزنای، گه‌شه و ژووژنای فه‌رهه‌نگ و ئه‌ده‌بیاتوو نه‌ته‌وێوی قسێ که‌رمێ ئانه به که‌ره‌سه‌و زوانیا، ئی زه‌نجیره لکیۆ پێوه‌ره و ویه‌رده، ئیسه و دماڕۆ ئا وه‌ڵاتیه میاونۆنه خه‌رمانوو سه‌عاده‌ت و وه‌شی. هه‌میه‌توو ئی حه‌ڵقێ تا یاگێوه‌ن که ئه‌گه‌ر که‌سێو حه‌قوو قسه که‌رده‌ی و فێرکاری به زوانوو ئه‌دایش چنه‌ش گیریۆ؛ پێوه‌نیش چنی کۆمه‌ڵگاو ده‌ورووبه‌ریش گنۆنه له‌رزه و ڕه‌وتی ته‌بێعیشه‌نه به‌ر مه‌ی. به‌ینه‌نه لوای و فه‌وتیای هه‌ر زوانێوی یه‌که‌م پله‌و ئه‌وه‌تاوناو ئا نه‌ته‌وه و ئا خه‌ڵکیه‌نه. هلر چن سیستێموو فێرکاری فره‌و کێشوه‌ره‌کانه فره‌و وه‌ختا زوانێو بیه‌ن به زوانی فورمی و قانوونی، به‌ڵام بڕێوشانه پاڵوو زوانی ڕه‌سمیه‌نه که‌ره‌سه و ده‌رفه‌تێو دریان به زوانه بوومیه‌کاچ تا ژووژیاوه و گه‌شه که‌را. به داخه‌وه بڕێویچشانه گردوو بوودجه‌و ئا وه‌ڵاتیه په‌ی گه‌شه‌و زوانی قانوونی خه‌رج کریۆ.

بە بۆنەو 2سیاوکامی ڕۆ جەهانی زوانی ئەذایی/ژیار سڵامه‌تیان

وەڵ جە هەر چێوێنە، ئی ڕوە والنتاینە یا وەشەویسەی بە گردوو نویسەر، وانیار، کاریگەر، زەحمەت کێشاو ویرچەموو زوانوو فەرهەنگوو هەورامانی مەبارەک بایی ماچوو، و جە گۆمۆ دڵیمەنە ئاواتۆ لەش ساقی وازوو پەی ئا هەورامیانە کە جە جبەر جە وڵاتوو هەورامانی، بە هەورامیانە منویساو وەناوە وبە هەورمیانە مژیوا، و سڵامێ تایبەت پەی گیانوو پاک و بێگەردوو ئا یەرە وانیارە بەنگلادشیا کە گیانی ئازیزشا پێشکەشوو ژیوایێ وێپایشا کەرد، و شەتڵێشا نیا، کە ئارۆ تۆمەکەش گرد باخچێنە خەریکا وەچی کەرۆ، و ئی تۆمیچە یاوان هەورامان و یاوان لاو ئا خەڵکا و ئا مللەتا کە زوانوو فەرهەنگشا جە لایانوو ئینسانە زایفەکاوە پاشێل و جەبەین بریۆنە.

یانه‌و یادیشه‌نه‌ هه‌زاران چراوێ گڕای گڕا/ داریوش ڕه‌حمانی

یانه‌و یادیشه‌نه‌ هه‌زاران چراوێ گڕای گڕا

یه‌کساڵ دماو کوچوو زینه‌یاد محه‌ممه‌د مسته‌فازاده‌ی په‌یام ئاوه‌روو هۆرامانی جه‌ ویه‌روو زوان و فه‌رهه‌نگینه‌ تاوه‌و وێ ئاگاهی، ئاگاهی زوان ئه‌دایی، باوه‌ڕ به‌ وێپایی زوان و فه‌رهه‌نگی هۆرامی سه‌رانسه‌روو هۆرامانیش گێرته‌نه‌ره‌ و "زوانی هۆرامی و دنیای مودێڕن" پێوه‌ ئاشتیشا که‌رده‌ن. ئودیسه‌و پروسه‌و ئاگاهی بێ ئه‌وه‌گێڵه‌ره‌ن. ئی تاوێ مه‌نه‌نش بونه‌ به‌ لافاوه‌ی رێخه‌ به‌ئاره‌ به‌ڵام هه‌ر ئه‌چی بنه‌رانه‌ فره‌و ده‌سا و که‌ساش وسته‌نه‌نه‌ دلێ ویه‌رده‌و بێشعوری و بێ ئاوه‌زی و له‌مه‌مانێچ وسته‌ن دلێ ئه‌وته‌ر ئێنسانه‌ قه‌ساله‌ینه‌ هۆرامیه‌کاره‌. ئی قه‌ساله‌ینانه‌‌‌ خه‌تی ئیشتیباشا وه‌نه‌بیوه. دوور بو جه‌ فامی ئه‌گه‌ر ئاوه‌زشا بیه‌بو‌ و زانابوشا و بزانانه‌ ‌زه‌رووره‌توو روحوو زه‌ما‌نه‌ی چێش بیه‌ن و چێشه‌ن. ئی که‌سانه‌ و ئی ده‌سانه پووشوو‌ هه‌وڵه‌جنانێ زه‌ڕ و واینێ. هه‌ر یاگیه‌نه‌ مه‌نافێعشا واسته‌بو و بوازو پاگه‌ره‌ شه‌نه‌ و هه‌ر کوگه‌نه‌ زه‌ڕ بیه‌بو ئاگه‌شانه سه‌ره‌نگ و‌ وێچن که‌رده‌ن. جمیاوه‌و ئه‌وه‌ژیوای زوان، ویه‌رده‌، فه‌رهه‌نگ و ژیواروو هۆرامانی به‌ جوریه‌ وه‌ره‌ش گێرتێنه‌ و خه‌ڵک و دڵسوزاو هۆرامانی پاسه‌ ئاماینێ پیرای و پارێزنایی زوان و فه‌رهه‌نگه‌که‌یشاوه‌ که‌ دوس و نه‌یار سه‌ره‌شا سڕ مه‌نه‌ن. چه‌پوانه‌و حه‌زوو ناحه‌زا و دماو یه‌ک قه‌ڕن بێده‌نگی و چیرپا وسته‌و ویه‌رده‌ و فه‌رهه‌نگو هۆرامانی و بێ کێبیه‌که‌رده‌ی ئینسانی هۆرامی زوانی به‌ هیمه‌ت و لێره‌ی تاقه‌ت پرووکنوو دڵسوزاو ئی فه‌رهه‌نگه‌یه ڕاو‌ هۆرامانی وه‌شه‌ بیه‌نه‌ و خاسی و خراوی‌ که‌وته‌ن وه‌روو چه‌ما و سارایی. په‌ی خه‌ڵکه‌‌که‌ی و ئینسانه‌ به‌ئاوه‌زه‌کا روشنوه‌ بیه‌ن ئه‌گه‌ر مدرامان و موبارێزیه‌ جه‌ خزمه‌توو فه‌رهه‌نگ و ژیواروو مێلله‌تیه‌نه‌ نه‌بو و ئا موبارێزه‌ نه‌بونه‌ به‌ نوونگه‌و وه‌ڵکه‌وته‌یی زوان و فه‌رهه‌نگه‌که‌یش و هه‌رپاسه‌ حورمه‌ت و ئابروی ئێنسانی ئێنسانه‌کا نه‌پارێزنونه‌ هیچ ئیژاییه‌ش نیه‌ن و په‌ی هیچکه‌سی هه‌قانییه‌تش ناورده‌ن و نمارونه‌. ویه‌رده‌(تاریخ) به‌ ده‌سینه‌و ناسیوناڵیسمی ناهۆرامی خه‌ریک بێ هۆرامانی پسه‌و زوان، فه‌رهه‌نگ و ژیواریه‌ ئه‌نتیک و میراسوو به‌شه‌ریه‌تی بسپارو به‌ گڵگو و مووزه‌و ویه‌ر‌ده‌ژناسی به‌ڵام ئا پروسه‌ وه‌رش گیریا و که‌ڵه‌که‌کێ وڕاینه‌ره‌. ئا گرده‌ غه‌در و ناهه‌قیه‌ که‌ جه‌ تاریخوو ئارۆینه‌ ئامان ملوو هۆرامانیره‌ بیه‌ن بونیه‌ په‌ی ئاگاهی و وێ ئاگاهی هۆرامی زوانه‌کا. ئارو هه‌مدیسان کێبیه‌ یا هووییه‌توو هۆرامانی توه‌ش گێرتێنه‌وه‌‌. یانی وێ ئاگاهی تاقی و جه‌می جه‌باره‌و ئانه‌یه هۆرامیێ کێنێ، چێشێبێنێ و ئه‌شو چه‌نییێ با بیه‌ن به‌ باسواتوو (دیسکورس، گفتمان) جه‌م و جه‌له‌سا، ورکه‌و یانه‌کا، جوانه‌کا و گردوو جه‌ماوه‌روو هۆرامانی. ئا زه‌مانه‌ ویه‌رد ئێنسانی به‌ئاوه‌زی هۆرامی زوان کڵاوه‌ بنریو سه‌ره‌ش و گنو شونی ناسیوناڵیسمی ناهۆرامی و جه‌ چه‌م، ده‌لاقه ‌و وه‌رهه‌ڵاو ئادیوه‌ ته‌ماشاوه‌ دنیای که‌رو. ئا زه‌ما‌نه‌ گوزه‌ریا چیروو نامێ ئازادیوازی و کوردایه‌تینه‌ زوان و فه‌رهه‌نگی هۆرامی ژینوساید کریونه و بتاوناشوه‌ و نامی پروسه‌که‌ی بنریو زوان و فه‌رهه‌نگی هامبه‌ش و یه‌کگرتووی کوردی و که‌س نه‌زانو و ده‌نگ نه‌که‌رونه‌. ئه‌ڵبه‌ته‌ تا بیه‌ن هه‌رپاسه‌ بیه‌ن و جه‌ گردوو دنیاینه‌ ئینسانه‌ فندامنتاڵه‌کا، وشگه‌ مه‌ژگه‌گا و ناسیوناڵیسمی نه‌رێنی و هێرشکه‌ر به‌ مه‌یڵوو وێشا گه‌ز و پیمانه‌ مه‌که‌را. کوشته‌و ئینسانا به‌لاشاوه‌ چیویه‌ ته‌بێعین و نامێش مه‌نیا ئازادیوازی و موبارێزه‌ وه‌لێکانێ چێویه‌ پسه‌و ئه‌وه‌ژیوای زوان و فه‌رهه‌نگێوی چن هه‌زارساڵه‌ی به‌ ناهه‌ق و ناته‌بێعی مه‌زانا و نامێش مه‌نیا ئاژاولێ و دماکه‌وته‌یی. په‌وکه‌تێ په‌ی دڵسوزاو هۆرامانی و ئا که‌سانه‌ که‌ به‌دڵ و به‌فام هه‌رمانه‌ مه‌که‌ران باشته‌ره‌ن جه‌ هه‌ر جوره‌ ململانی، قسه‌ و باس و باسوات چه‌نی ئێنسانه‌ شۆوینیسته‌کا، هۆرامیه‌ بێ لێره‌، مه‌نافێعواز و حێزبیه‌کا و چا هۆرامیانه‌ که‌  به‌ زه‌ڕ، پله‌ و پایه‌یی سیاسی و ده‌سه‌ڵات په‌شتیشا‌‌ بینیانه‌وه دووری که‌را، وه‌ختشا به‌هه‌ده‌ر نه‌دا و وێشا نه‌وزان دلێ گێجاوه‌و که‌ڵه‌که‌کاشاوه‌.

ادامه نوشته

ئینسانی هەورامی جە ڕاوینوو نویسەروو گەورەو هەورامانی نەمر محەمەد مستەفازادە

ئینسانی هەورامی جە ڕاوینوو نویسەروو گەورەو هەورامانی نەمر محەمەد مستەفازادە

نویسەر: ژیار سڵامەتیان

25ئارگاو1392ڕۆجیاری

مەریوان

محەمەد مستەفا زادە نویسەروو هەرقەتینوو زوان و فەرهەنگوو هەورامانی ساڵەو1349کۆچی ڕۆجیاری جە شاروو نودشەینە چەمێش ترووکناینە دنیا، بە داخەوە  جە26 ئارگاو ساڵۆ1391 بە هۆکاروو سەکتەی قەلبی پەی هەتا هەتاین ماڵئاواییش جە ژیوای کەرد. ئی کەسایەتیە ویربەرزە ساحیبوو یەرێ بەرویر و چنها مەقالێ سەروو زوان وفەرهەنگوو هەورامانین. نامێ بەرویرەکاش "زوانی هۆرامی و دنیای مدڕن چاپ1389" نامە نویسەی بە زوانی هۆرامی 1391" زوانوو ژیوای1392"

ادامه نوشته

مه‌حاكمه‌و به‌قوو قه‌فه‌سی/فه‌تحوڵڵا ره‌زایی

* مه‌حاكمه‌و به‌قوو قه‌فه‌سی:

حه‌ر پاسه‌ گردێما مزانمێ به‌قوو قه‌فه‌سی جه‌ لاو فره‌و كه‌ساوه به‌ تایبه‌ت شاعێر و نویسه‌راوه، تۆمه‌تبارا به‌ خیانه‌ت كه‌رده‌ی و برا كوشته‌ی و فره‌و چێوایته‌ریچ، به‌ڵام تا ئیسه‌ هیچ كه‌سی مه‌حاكمه نه‌كه‌رده‌ن و هه‌ر كه‌س به‌ مه‌یلوو وێش بۆختانێوه‌ش په‌ی تاشۆ و به‌ تاوانبارش مزانۆ؛ و هه‌میشه ‌و دایم جه‌ گرد یاگێوه‌نه پێسه‌و نموونه‌و خیانه‌تكارێوی گه‌وره‌ی مژناسیۆ و نامێش بریۆ!

ئیسه‌ بژنه‌ودێ مه‌حاكمه‌و به‌قوو قه‌فه‌سی:

شكات كه‌ر: ئاوه‌ز

تۆمه‌تبار: به‌قوو قه‌فه‌سی

قازی: ویژدان

تارێخ: 18/10/1392 ك.ڕ

په‌رس: تۆ تۆمه‌تباره‌نی به‌ برا كوشته‌ی و خیانه‌ت كه‌رده‌ی به قه‌وم و كه‌س و كاریت؛ ئایا ئی تاوانێ گێری گه‌رده‌ن؟

جواب: نه‌خه‌یر. من بێ تاوانه‌نا و عه‌سڵه‌ن ئی تۆمه‌تێمه قبووڵێ نیه‌نێ و گردێ درۆینێ؛ هه‌رچن «بۆختانه پێسه‌نه خه‌ڵوزی یا سۆچنۆ یا سیاو كه‌رۆوه»؛ به‌ڵام تۆ ته‌ماشه‌ كه‌ره‌ بێ ئانه‌یه‌ من مه‌حاكمه كه‌را و یا ویژدانیشا كه‌را قازی، بڕێو تومه‌تێشا په‌ی وه‌شێ كه‌رده‌نا،  ئننه زلێ و قورسێنێ ئه‌ر بنیه‌یشا سه‌روو كۆ شاهۆیه‌و وه‌رگه‌شا مه‌گێرۆ و شه‌ق شه‌ق بۆ!

په‌رس: كریۆ بێ تاوانی وێت په‌یما سه‌له‌منی؟

جواب: به‌ڵێ، گۆش گێره تا باسوو بێ تاوانی وێم خاس شی كه‌روه‌ په‌یتا، چن ساڵێ چی وه‌ڵته‌ر تازه جه هێڵه‌نه به‌رئامه‌بێنێ و هاگام جه دنیای نه‌بێ، بێ ڕه‌حم و مروه‌تێو ئاما منش جه ئه‌ذایم جیا كه‌رداوه و به‌ ئه‌سیری به‌رداش؛ به‌ زوانی ته‌ڕ كڵاوه‌ش نیا سه‌ره‌م و ده‌سه‌مۆ و ئالووذه‌و قه‌فه‌سیش كه‌ردا و ئاذ بی ئاغه‌ و منیچ نۆكه‌ر، به‌ باڤوو دڵوو وێش په‌روه‌رده‌ش كه‌ردا، و جه مه‌دره‌سه‌و وێشه‌نه ده‌رسش دانی و یاونانیش په‌نه‌، و گرد یاگێوه‌نه به‌ زه‌ریفی و ده‌نگ وه‌شی من فه‌خر كه‌رێ.

ڕوێو جه‌ ڕوا په‌ی ئه‌وه‌ڵین جاری ئاغه‌م وێش پێچاوه و تفه‌نگش كه‌رد شانه و قه‌فه‌سه‌كه‌و منش نیا دلێ تۆشه‌به‌رێوه چه‌رمێ و هۆرش گێرته و كه‌وت ڕا؛ فره‌ش په‌نه‌ نه‌شی یاوه‌یمێ قه‌ذپاڵێوی وه‌ش و ڕه‌نگینی؛ ئاغه پیشێوش دا بڕێو چنیش شان و باڵوو منه‌ره و جگه‌رێوش كێشا و ئیجا قه‌فه‌سه‌كه‌و منش جه دلێگروو دره‌ختێویه‌نه خاس پۆژناره‌ و وێچش لوا دلێ كۆڵیته‌كه‌یش و بێ ده‌نگ و چركه ماتینه‌ش دا؛ من سه‌ره‌م سڕ مه‌نه‌بێ جه‌ هه‌رمانه‌كێش و حاڵیم نه‌بێ قه‌رارا چێش قۆمیۆ؛ وه‌ختێو خاس گۆشم دا به‌ ده‌ور و به‌ریم؛ مذیه‌و جه كه‌شه‌كاوه ژه‌ره‌ژێ خه‌ریكێنێ به‌ ئازاذی و سه‌روه‌شی موانای موانا و شاذی كه‌را؛ عاشق و شه‌یذاو ژیوای ژه‌ره‌ژه‌كاو كه‌شی بیانی و ئێتر چا وه‌خته‌نه ماناو ئازاذیم زانا و پێسه‌و شێتی زوو ده‌سم كه‌رد به‌ وانای تا بزانام په‌نه و به‌یا جه‌ ده‌سوو ئاغه‌یمه‌و نه‌جاتم بذا و منیچ پێسه‌و ئاذیشا جه سه‌ربه‌رزه‌كاوه به‌ ئازاذی بژیڤوو؛ به‌ڵام وه‌ختێو ژه‌ره‌ژه‌كێ كه‌شی ئامای فریامه‌و تا نه‌جاتم بذا؛ وێشا گرفتارێ فێڵ و ته‌ڵه‌كه‌و ئاغه‌ی ڕاوكه‌ری بیێ و بێ گونا و تاوان گیانشا جه‌ ده‌س دا و ئاغه به‌ مه‌راموو وێش یاوا و خه‌تاكێچ ساویا سه‌ره‌و منه‌ره! به‌ڵام ئومێذم بێ كه هه‌رگیز «مانگه مه‌مانۆ جه‌ په‌شته‌و هه‌وریه‌نه» و ڕوێو مه‌ی وه‌ره‌و بێ تاوانی من ڕۆشن بۆوه.

په‌رس: ده‌ی وه‌ختێو په‌ی ئه‌وه‌ڵین جاری زانات هه‌رمانه‌كێت بۆ به‌ سه‌به‌بوو برا كوشته‌ی، چی درێژه‌ت په‌نه دا و چی بێ قه‌وڵی ئاغه‌یت نه‌كه‌ردت؟

جواب: ڕاسا، په‌یم ڕۆشن بیه‌بێوه كه ئاغه‌م منش په‌ی مه‌راموو وێش په‌روه‌رده‌ كه‌رده‌نا، به‌ڵام ئێتر درێژه دای به‌ هه‌رمانه‌كێ جه‌ ده‌سوو مننه نه‌مه‌نێبێ و هه‌رچی كه‌رێنێ و كۆشێنێ نه‌تاوێنێ و نه‌زانێنێ چه‌نی وێم جه‌ ده‌سوو ئاغه‌ی بێ ڕه‌حمیه‌و نه‌جات بذه‌و تا نه‌كه‌رۆم تێڵاو ده‌سیش په‌ی برا كوشته‌ی؛ ئاذ جه‌ من ژیرته‌ر و زرنگته‌ر بێ و گرد جارێو به‌ فێڵ و ته‌ڵه‌كه خه‌ڵه‌تنێم و هه‌رمانه‌كێم په‌نه‌ كه‌رێ. حه‌ر پێسه‌و تلیاك وه‌ری عاذه‌تش په‌نه كه‌رده‌ بێنێ و هیچ ده‌سه‌ڵاتێوم نه‌بێ.

په‌رس: چی جه ویروو ئانه‌یه‌نه نه‌بیه‌نی به‌ جۆرێو وێت جه ده‌سوو ئاغه‌یته‌و نه‌جات بذه‌ی و بلی به‌ ئازاذی بژیوی؟

جواب: په‌رسیارێوی عالت كه‌رد؛ ده‌ی وه‌ختێو من ته‌ماشه‌ كه‌رێنێ و وینێنێ كه: شێر، پاڵنگ، فیل، داڵ، هه‌ڵۆ، باز و فره‌و گیاندارای ته‌ری پا گردوو توانایه‌و ئه‌سیروو ده‌سوو بڕێو جه ئێنسانه فێڵباز و بێ ڕه‌حمه‌كانێ و نه‌بێنێ جه ویروو ئانه‌یه‌نه وێشا نه‌جات بذا و یا نه‌تاوێنێ وێشا نه‌جات بذا! ئێتر من هه‌رگیز ئومێذێوم نه‌بێ بتاوو وێم ئازاذ كه‌روو؛ هه‌ڵبه‌ت چن كه‌ڕه‌تێو دڵم په‌و بێ به‌ فێڵ و ته‌ڵه‌كه وێم نه‌جات بذه‌و، به‌ڵام ئاذ جه‌ من ژیرته‌ر بێ و هه‌رگیز نه‌تاوام كڵاوه بنیه‌و سه‌ره‌ش و ئێتر وازم ئاورد و مه‌جبوور بیا پا شێوه درێژه‌ بذه‌و به ژیوای خه‌فه‌تباریم و دڵم وه‌ش كه‌روو پی واته‌یه كه: «خوذا جه سولتان مه‌حمووذی گه‌وره‌ته‌را».

په‌رس: ده‌ی خۆ ئا شێر و پالنگه كه تۆ نامێشا به‌ری تاوانبارێنێ، چوون خیره‌تشا جه‌ ده‌س دان و جه‌ بۆنه‌و دوێ پێشه ڕه‌قاوه‌ و تیكێو گوشته‌ گه‌نایه‌و بیێنێ نۆكه‌ر و هه‌رمانبه‌رێ ئاغه‌یشا؛ پاسه‌ بزانوو تۆیچ جه‌ بۆنه‌و دوێ گوڵێ تاڵشكی و مشتێو دانێ، بیه‌نی تێڵاو ده‌سوو بێگانه‌ی؛ ئه‌ر ماچی پاسه نیا، ده‌لیله‌ت چێشه‌نه؟

جواب: هه‌ر چن تۆ ئا شێر و پاڵنگه‌یه ته‌خسیربار و بێ خیره‌ت مزانی، به‌ڵام به‌ باوه‌ڕوو من ئاذێچێ بێ گوناینێ و جه وه‌راوه‌روو فێڵ و ته‌ڵه‌كه‌و فێڵبازه بێ ڕه‌حم و مروه‌ته‌كاوه هیچ ده‌سه‌ڵاتێوشا نیا.

به‌شه‌ر ساحیبوو ئاوه‌ز و عێلم و شعووریا، تا ڕادێو كه ده‌سه‌ڵاتش هه‌ن و متاوۆ: وه‌ڵاتێو ئاوذان كه‌رۆوه؛ ئاسمانه‌نه گێڵۆ؛ چیروو زه‌مینی وشكنۆ؛ سه‌روو ئاوێوه یانێ كه‌رۆوه؛ ته‌بێعه‌تی پارێزنۆ؛ ته‌یاره، ماشین، برق، ته‌له‌فوون و... وه‌شێ كه‌رۆ؛ قازانجش بۆ؛ خزمه‌تكار بۆ؛ و.... و به‌ پێچه‌وانه‌یچه‌و متاوۆ: وه‌ڵاتێو وێران كه‌رۆ؛ ته‌بێعه‌تی جه‌ به‌ین به‌رۆ؛ ئاسمان و زه‌مینی پیس و پۆخڵ كه‌رۆ؛ زڵم و زۆر كه‌رۆ؛ گێانداره‌كاو كه‌شی ئه‌سیرێ كه‌رۆ؛ و....

ده‌ی وه‌ختێو پاسه‌نه، ویر و زۆر و ده‌سه‌ڵاتوو من و گردوو ئاژه‌ڵه‌كاو كه‌شی جه وه‌راوه‌روو زڵم و زۆر و فێڵ و ته‌ڵه‌كه‌و ئێنسانه ناله‌باره‌كاوه، چێش متاوۆ بۆ؟ په‌ی دما جاری ماچوو من بێ تاوانه‌نا؛ به‌ڵام  «گه‌رده‌ن جه مووی باریكته‌ر»، ڕازی به‌ حوكموو قازیه‌نا.  

په‌رس و جۆ ته‌مامیا .....

حكموو قازی: به‌ پاو قانوونی؛ به‌قوو قه‌فه‌سی جه گردوو تۆمه‌ته‌كا، پاك و بێ گونا و بێ تاوانا و چی تارێخه‌و لای(18/10/1392ك.ڕ)، هه‌ر یاگێو بلۆ و هه‌ر جۆرێو مه‌یلشا بژیڤۆ ئازاذا و هیچ كه‌سیچ حه‌قش نیا به‌ خرابه نامێش به‌رۆ؛ به‌ڵام ئاغه‌ی ڕاوكه‌ر تاوانبارا و مشیۆ بذریۆ ده‌سوو قانوونی تا مه‌حكه‌مه‌ كریۆ و به‌سزاو وێش بیاڤۆ. ڕاسا «بێ گونا تا پاو داری ملۆ به‌ڵام هه‌رگیز مه‌لۆ سه‌روو داری»

 

فه‌تحوڵڵا ره‌زایی