چاره‌ی خه‌می من

چاره‌ی خه‌می من مه‌ی نییه‌، مه‌یخــانه‌‌ بڵێ چی؟

به‌و ده‌رده‌وه‌ مــــه‌ی نامگرێ، په‌یمانه‌ بڵــــێ چی؟

پێم وا نییه‌ له‌و غـــــه‌دره‌ له‌ فـــــریام بکه‌وێ که‌س

ئه‌و دۆست بوو وه‌فای بۆم نه‌بوو، بێگــانه‌ بڵێ چی؟

بسکت بده‌ ده‌س شــــــانه‌ به‌ڵام چین مه‌خه‌ ئه‌برۆ

زولفـــــی تۆ شنه‌ تێکی ده‌دا، شـــــــانه‌ بڵێ چی؟

هه‌ر عاشقه‌ سـووچیشی نه‌بێ ده‌یخه‌نه‌ ئه‌ستۆی

شه‌م ئاگــــــری کــــــردۆته‌وه‌، په‌روانه‌ بڵــــێ چی؟

تاوانی منــــه‌ ده‌ربه‌ده‌ری و ده‌ردی ‌ســـه‌ری مـــــن

مه‌ل خۆی سه‌ری خۆی هه‌ڵگرێ، هێلانه‌ بڵێ چی؟

شێتی قه‌دی تۆ شــــه‌رتی له‌گـــه‌ڵ چۆل و چیا بوو

زانا بێ به‌ زنجیــــره‌وه‌، دێــــــــــــوانه‌ بڵـــــێ چی؟

خاڵی تۆ به‌ په‌رژین و، خــــــه‌یاڵ ناسک و ســـــاده‌

بێچــــــاره‌ له‌ ناو ئه‌و هه‌مــــــــــوو پاوانه‌ بڵێ چی؟

چیـــــــرۆکی جـــــوانیی تۆ له‌ ناو لاپـــــــــه‌ڕ و دێڕا

ناگــــــونجێ، ئیتر نووســـه‌ری ئه‌فسانه‌ بڵێ چی؟

تاسه‌ی تۆ که‌ دامده‌گــرێ، ده‌ڵێن: ئاخری خێر بێ!

(هێدی) له‌ گـــــــه‌ڵ ئه‌و کــــــۆنه‌برینانه‌ بڵێ چی؟

 

هێدی

خۆ کافرستانی نیۆ

دڵبـــــــه‌ر دڵ ئه‌ستانای جه‌ مـــــن شه‌رت ئی دڵستانی نیۆ

جـــــه‌ورش مه‌ﮆه‌ی ، ره‌نجش مه‌که‌ر خۆ کافـــــــرستانی نیۆ

شـــــه‌رته‌ن بکێشـــــۆ دڵ جه‌فات ، با یادگار مانــــــۆ جه‌ لات

تۆ بۆت نه‌ دڵ خـــــه‌وفی خــــۆ‌ﮆات ، خۆ کافــــــــرستانی نیۆ

ئامــــام نه‌ڕات پی جــــه‌سته‌وه‌، گێره‌م سڵۆم چیت نه‌سته‌وه‌

پی حاڵی جــــه‌سته‌ی خــــه‌سته‌وه‌ ، خۆ کافــــــرستانی نیۆ

هـــه‌ی نه‌ونه‌مامی باخی دڵ ، په‌ی تۆ سیان به‌یـــــداخی دڵ

سا مــه‌رهــــه‌مێ په‌ی داخـــــی دڵ ، خۆ کافـــــرستانی نیۆ

هه‌ی ره‌ندی تۆحفه‌ی نازه‌نین ، خاڵت جه‌ عه‌نبه‌ر گۆڵ جه‌مین

سا مـــــه‌رهه‌مێ ده‌ر په‌ی برین ، خــــــــۆ کافـــــرستانی نیۆ

بیماروو تۆم حــــوور و په‌ری ، ئه‌ر خواهێشه‌ن ئه‌ر سه‌رسه‌ری

شه‌رته‌ن عـــــــه‌یاده‌تمان که‌ری ، خۆ کافـــــــــــــرستانی نیۆ

دا ده‌م په‌نه‌ چڵێـــــو ریۆن ، قیمه‌تشه‌نه‌ ســـــۆنه‌م گیـــــــۆن

چی مامـــــه‌ڵه‌ مه‌گنـــــۆم زیــــــۆن ، خۆ کافـــــــرستانی نیۆ

وێڵ وێڵ مــــــه‌گێڵام کۆ به‌ کۆ ، ده‌ردم گــــــــران بی رۆ به‌ رۆ

سا حاڵــــــوو ده‌ر‌ﮆێم په‌رسه‌ تۆ ، خۆ کافــــــــــــــرستانی نیۆ

ته‌رکـــــوو وه‌ڵاتیت که‌رده‌مـــــۆ ، ژاراوو دووریت وه‌رده‌مــــــــــۆ

په‌رسه‌ به‌ حاڵــــــــی ده‌رده‌مۆ ، خۆ کافــــــــــــــــرستانی نیۆ

عــــــۆریان و که‌ڵپۆس پۆشـــــــه‌نۆ ، شه‌یدا و بیابان گێلــــه‌نۆ

دا په‌رســــــــه‌ په‌ی کێ وێڵـــــه‌نۆ ، خۆ کافـــــــــرستانی نیۆ

ئه‌ر شــــه‌رت و به‌ینت ویرته‌ن ، خـــــــــــه‌وفۆ خــــۆا و پیرته‌ن

بۆ لام ئه‌گـــــــه‌رچی دێــــــــرته‌ن ، خۆ کافــــــــــرستانی نیۆ

یام باره‌ ته‌شــــــریف یانه‌مــــــــــــۆ ، یا دووره‌و په‌رسه‌ حاڵمۆ

ته‌رسه‌ هــــــــه‌ناسه‌ی کاڵمـــــــۆ ، خۆ کافـــــــــرستانی نیۆ

قه‌ومان و خوێشان، هامسه‌ران ، لۆمه‌ و مه‌نامان چی که‌ران؟

خاســـــــــه‌ن ته‌ئه‌سۆفمان وه‌ران ، خۆ کافــــــــــرستانی نیۆ

صه‌یدی گـــــرانۆ ئه‌لوێداش ، هێجــران مه‌‌ﮆۆ هه‌رده‌م جه‌فاش

هــــه‌ی په‌ی خــــوای به‌یدێ وه‌ لاش ، خۆ کافــــرستانی نیۆ 

***

صه‌یدی هه‌ورامی

به‌هه‌شت باقی

به‌هـــه‌شـــت باقی دین دڵبـــــه‌ره‌ن

جه‌ قسمه‌ت خانه‌ی ئه‌من ئه‌وده‌ره‌ن

سا کــه‌ وه‌ی دینه‌ن به‌هه‌شت باقی

ئیسه‌ من بێ دین دۆزه‌خیـــــم تاقی

* * *

مه‌وله‌وی

معنی شعر :

بهشت جاودان ، دیدن یار است / که در سرنوشت من رقم نخورده است / حال که بهشت جاودان با این دیدن ( در این دین ) میسر می شود / یقیقاً من یار را نخواهم دید( بی دین ) و دوزخی هستم .

*** در مصراع اول دین به معنی دیدن است و در مصراع های سوم و چهارم به دو صورت دیدن و دین می توان آن را معنی کرد .