عه‌لی به‌هانه‌گیر
گێڵناوه ئه‌وسا پیه‌یو بیه‌ن به نامێ عه‌لی شه‌و و رۆ خه‌ریکوو به‌هانێ گێرته‌ی بیه‌ن ، ئه‌ننه به‌هانێش گێرتێنێ که نامێشا نیان عه‌لی به‌هانه‌گیر . یۆته‌ر جه هه‌رمانه لاره‌کاش ئینه بیێنه که وه‌ختێو ژه‌نیش ئارذێنه شۆنۆ به‌ینیویه‌ره چنه‌ش سێر بیه‌ن و چوون به‌هانه‌گیریچ بیه‌ن ده‌سش که‌رذه‌ن به‌هانه گێرته‌ی تا ژه‌نه‌کێ مه‌جبووره بیێنه تڵاقێ گێرۆ و بلۆ بازۆش جیا . جا ئێتر ئاذیچ چوون ماره‌یش نه‌ذه‌ینێ ئینه بیه‌ن هه‌رمانه په‌یش . تا یاوان یاگێوه که ئێتر هه‌یچ ژه‌نێوه حازره نه‌بیێنه شووش که‌رۆ پنه . داواو هه‌رکه‌سیش که‌رذه‌ن جوابش دان . تا ئاخرش ژه‌نێوه زرێنگه په‌یذا بۆ و ماچۆ من حازره‌نا شووت پنه که‌روو ئاذیچ ملۆ داواو ژه‌نێو مذاش و ماره‌ش بڕۆ و مارۆش .
شۆنۆ به‌ینیویه‌ره ئاذێچه‌ش بیزیۆ ! ده‌س که‌رۆ به‌هانێ گێرته‌ی ئه‌و ئاذێچێ . ژه‌نه‌کێ مزانۆ که عه‌لی بیزیه‌ینه . روێو که عه‌لی نیمه‌رۆ مه‌یوه په‌ی یانه‌ی مذیۆ هیچشا نیا و ژه‌نه‌کێش سفره‌ش نارذ بیاڤۆره . عه‌لیچ ده‌س که‌ررۆ به نه‌ڕه‌هۆڕه و به ده‌نگێ به‌رزێ ماچۆ: ئینه کۆنه چاشتیت مه‌گه‌ر مه‌زانی من فره ئاوراما . ژه‌نه‌کێچ ماچۆ: ده‌ی خۆ تۆ مه‌خوه‌ینی تا من واچوو ئانا چه‌وذیم سفره‌م یاڤانه‌ره فه‌رماوه بلم با نانه بوه‌رمێ. لوه‌ی و عه‌لی مذیۆ سفریوی گه‌وره یاویانه‌ره و سه‌رش په‌ڕا قاوله‌مێ و نان و خوان. واتش چێشینه‌ت که‌رذێنه ؟ ژه‌نێ واتش خۆرشتوو فڵانی ، واتش مه‌وه‌روو کێ ئا چاشتێ موه‌رۆ ! واتش ده‌ی ئانه فڵان چاشتیچم که‌رذێنه ، ماچۆ ئاذێچێ مه‌وه‌روو . سه‌ره‌تا نه‌یشنوو ، هه‌رچی چاشتیش که‌رذێبێنێ گرذێش هۆرده‌ی و عه‌لیچ هه‌ر واتش مه‌وه‌روو . عه‌لی ده‌سش که‌رذ هاوارێ که‌رذه‌ی و قاڵ و مه‌قاڵ ، ئاذ هه‌ر نیه‌تش ئانه بێ ژه‌نه‌کێ تووڕێ که‌رۆ و تۆرنۆش به‌ڵام هه‌ر کارێوش که‌رذ نه‌تاواش و ئاخرشه‌وه مه‌جبوور بی قاوله‌مێوشا کێشۆ وه‌ره‌وه و چاشته‌کێ بوه‌رۆ . چا روه‌وه و لا عه‌لی به‌هانێ فره‌ته‌رێ گێرێ به‌ڵام ژه‌نه‌کێش گۆشش نه‌بێ چنه و تووڕێ نه‌بێ .
ژه‌نه‌کێش که فره مانیه‌یبێ ده‌سوو به‌هاناشه‌وه لوا و ژه‌نه وه‌ڵینه‌کێش یۆسێشه‌وه و واتش به‌ش ته‌کبیرێو که‌رمێ ئی پیایه په‌ی هه‌میشه‌ی ژیر که‌رمێ . تا ئاخرش پێوه‌ره ته‌کبیریوی وه‌ششا که‌رذ . ژه‌نێوه هامساشا بێ که له‌مه په‌ڕه بێ و وه‌ختوو زاوڵه دیایش بێ . واتش پیاوه‌تیت بۆ به‌ش ئا وه‌خته زاوڵه‌که‌ت دی خه‌به‌رم ده‌ی پنه . واتش په‌ی چێشی ، واتش حاڵ و حێکایه‌تیوی چێمنه. عاقێبه‌ت شه‌وێوه نیمه‌شه‌و که عه‌لی وته‌بێ ژه‌نه‌کێش چڵه‌کیاره مذیۆ ده‌نگه ده‌نگێو مه‌ی، زیا ده‌لاقه و گۆشش دا وره‌وره‌که‌ی مذیۆ به‌ڵێ هامساکێشا خه‌ریکه‌نه زاروڵه وینۆ . ئاذێچه یه‌واشێو لوا و وه‌ختێو زاوڵه‌ش دی ئێذه نه‌مانه زاوڵه‌ی ماچۆ با خۆلێوه به‌رووش و عه‌لعان مارووشه‌وه په‌یتا . جا ئینه‌یچه واچوو که وه‌ڵته‌ر چنی هامساکاشا ته‌کبیره‌که‌ش واته‌بێ و ئاذێچێ ماتڵێ بێنێ تا یاوه‌ریش دا. زاوڵه‌ش به‌رذ و یه‌واشێو پاتۆڵێ عه‌لیش کێشتێره و زاوڵه‌ش نیانه به‌ینوو پایاو عه‌لی . ده‌سش که‌رذ به ده‌نگێ به‌رزێ هاوارێ که‌رذه‌ی و عه‌لی چڵه‌کیاره و زاوڵه‌ش چه‌م پنه که‌وت و یاگۆ وێشه‌نه رسه بێ و مات مدرا بێ و ژه‌نێچ هه‌ر واچێ ده‌ست وه‌ش بۆ عه‌لی گیان که ناستت من ئێشوو زاوڵه دیای کێشوو!! . یه‌واشێو هامسای ئامای و گرذ واتشا وه‌ڵڵا شوێوی عالت هه‌ن که زاوڵه‌یچت په‌ی وینۆ !! عه‌لی خه‌ریک بێ شێت بۆ . ئه‌جیابێش گرذ که‌س باوه‌رش که‌رذه‌ن . هه‌رچی واتش نا پاسه نیا که‌س گۆشش پنه نه‌ذێ، هۆرسه‌وه و وێش گۆرجش که‌رذه‌وه و زیاره و ده‌گاش ئاسته جیا و واتش ئێتر ئی ده‌گا یاگۆ من نیه‌نه و توانه‌و ئانه‌یمه نیا سه‌به‌ی مه‌خلۆق به‌ی په‌ی لایم که زاوڵه‌م دیه‌ن!!. لوا و سه‌ره‌و وێش هۆرش گێرت . لوا ده‌گه‌یوه دووره و شۆنۆ چنێ ساڵاره واتش دا با سه‌رێو ده‌و به‌ش ئا ژه‌نه چێمنه و چامنێ بیۆزوه‌وه و ژیره‌ش که‌روو که ئا په‌نێشه پنه دانێ . پیر بیه‌بێ و که‌س نه‌ژناسێش لواوه دلێ ده‌گای خریک بێ یه‌واش یه‌واش نزیکوو یانه‌که‌و وێشا گنۆوه. وه‌روو وێشه‌ره ماچۆ خۆ من که‌س مه‌ژناسۆم و ئێتر مه‌خلۆق ئانه‌شه نه‌مه‌نه‌ن ویره‌نه، مذیۆ دڤێ ژه‌نی خه‌ریکێنێ قسێ که‌را. گۆشش شل که‌رذ یوه‌شا چنی ئه‌وێ ماچۆ خه‌یرا ؟ ئه‌وه ماچۆ نانه به‌روو په‌ی هه‌رمان به‌را ، خه‌ریکێنمێ چوو لاوه یانێ که‌رمێ . ئێذه ماچۆ مه‌باره‌کا گوا که‌ی زه‌مینتا ئه‌سان ؟ ئه‌وه ماچۆ وه‌ڵڵا ئا ساڵه عه‌لی به‌هانه‌گیر زاوڵه‌که‌ش دیه‌بێ !!!!
عه‌لی زاناش مه‌خلۆق هه‌ڵای ویرش نه‌شیه‌نه‌وه گێڵاوه دماره و لوا و ئێتر ناماوه.
سه‌رچه‌مه : سرزمین قصه‌ها ، علی زرعی
هۆرگێڵنای جه فارسیه‌وه به ده‌سکاری : عبدالله حبیبی
فهرههنگی - ئهدهبی